Een warmtepomp bezorgt je warme voeten, maar draait niet op goede bedoelingen. Ze heeft elektriciteit nodig. In 2016 mocht ons dak daarom een deel van het werk overnemen. Dat de spelregels onderweg zouden veranderen, stond niet op de offerte.
Een dak met een opdracht
De aanleiding was vooral de stroomrekening. Ons huis werd elektrisch verwarmd en de warmtepomp nam een flink deel van het verbruik voor haar rekening. Zelf elektriciteit produceren leek me een logische volgende stap.
Een groepsaankoop via mijn werkgever, met een interessante korting, gaf het duwtje om te beslissen. Het ging mij niet om groenestroomcertificaten: voor een nieuwe kleine installatie zoals de onze werden die toen niet meer toegekend.
In juni 2016 kwamen er 24 zonnepanelen op het dak, verdeeld over de zuid- en westkant. Samen goed voor 6,96 kilowattpiek. Dat is het piekvermogen onder standaardtestomstandigheden; het betekent niet dat het dak de hele dag evenveel elektriciteit levert. De zon werkt zonder prikklok, maar ook zonder leveringsgarantie.
Onze huidige PV-omvormer kan maximaal 5 kW aan wisselstroom leveren. Hoe die vermogensgrens samenhangt met het verbruik in huis, het laden van de batterij en injectie, leg ik uitgebreider uit in artikel 5 over de thuisbatterij.
Wat heeft het dak opgebracht?
Mijn productiegegevens laten over de volledige kalenderjaren 2017 tot en met 2025 gemiddeld ongeveer 7.000 kWh per jaar zien. De ene keer wat minder, de andere keer wat meer. Dat is een betekenisvolle bijdrage aan de elektriciteit voor ons huis.
Wat leverden onze zonnepanelen op?
Gemiddeld 6.993 kWh per jaar over 2017–2025.
Beweeg over een balk of tik erop voor de exacte productie en het verschil met het gemiddelde.
Bekijk alle jaarcijfers in een tabel
| Jaar | Productie (kWh) |
|---|---|
| 2017 | 6.501,67 |
| 2018 | 7.590,69 |
| 2019 | 7.133,08 |
| 2020 | 7.337,30 |
| 2021 | 6.885,27 |
| 2022 | 7.589,66 |
| 2023 | 6.787,65 |
| 2024 | 5.982,58 |
| 2025 | 7.132,99 |
Volledige kalenderjaren uit mijn productielogboek. Het installatiejaar 2016 en het nog onvolledige 2026 zijn weggelaten. De grafiek toont productie, niet hoeveel we daarvan onmiddellijk zelf verbruikten.
Dat onderscheid is belangrijk. Een jaarproductie zegt hoeveel elektriciteit de panelen leverden, maar niet of de warmtepomp, wasmachine of vaatwasser op datzelfde moment aanstond. Jarenlang hoefde ik daar financieel minder wakker van te liggen.
Mijn oorspronkelijke motief was de factuur, maar we produceren daarmee ook een deel van onze elektriciteit uit een hernieuwbare bron. Dat maakt de panelen nog niet zonder milieu-impact: ook hun productie vraagt materialen en energie. Een werkend paneel vervangen is dus geen vanzelfsprekende duurzame keuze.
De eerste omvormer had andere plannen
De panelen leveren gelijkstroom. Een omvormer maakt daar de wisselstroom van die onze toestellen en het elektriciteitsnet gebruiken.
Onze eerste SAJ-omvormer begaf het al na ongeveer een jaar. Dat was een vrij enthousiaste interpretatie van het begrip ‘vroege vervanging’. Gelukkig werd hij onder garantie vervangen. Het vervangtoestel werkt vandaag nog altijd.
Het is dus geen verhaal van tien jaar zonder onderbreking. Wel van een installatie die, na die vroege tegenvaller, jarenlang haar werk is blijven doen.
Het net als grote batterij, op de rekening
Met de terugdraaiende teller was het principe overzichtelijk. Elektriciteit die we op een zonnig moment niet gebruikten, ging naar het net en liet de teller terugdraaien. Bij latere afname draaide hij weer vooruit.
Boekhoudkundig leek het distributienet daardoor op een grote batterij. Onze zomerproductie kon op de afrekening een deel van het winterverbruik compenseren. Fysiek werd die stroom natuurlijk niet voor ons bewaard: andere verbruikers gebruikten hem op het moment van injectie. Voor het netgebruik betaalden we het prosumententarief.
Voor een woning met een warmtepomp was die verrekening bijzonder interessant. De zon produceert het meest wanneer de verwarming haar rustigste periode beleeft.
Vijftien jaar zekerheid, tot nader order
In 2019 kwam er een regeling die bestaande zonnepaneleneigenaars ook na de plaatsing van een digitale meter vijftien jaar compensatie moest laten behouden, gerekend vanaf de indienstname van hun installatie.
Op 14 januari 2021 vernietigde het Grondwettelijk Hof die regeling. De Vlaamse overheid licht toe wat daardoor veranderde: met een digitale meter moesten afname en injectie afzonderlijk worden behandeld. Wie nog een klassieke teller had, behield de terugdraaiende werking tot de vervanging.
Voor mij was dat vooral opnieuw een deuk in het vertrouwen in de politiek. Mijn portemonnee kwam er evenmin zonder deuk vanaf. Je neemt een beslissing voor vele jaren, maar de spelregels blijken een kortere houdbaarheidsdatum te hebben dan de zonnepanelen.
De retroactieve investeringspremies voor de zonnepanelen en de combinatie van warmtepomp met zonnepanelen verzachtten gelukkig de pil. Ze namen mijn bedenkingen bij die gang van zaken niet weg.
Van een jaarsaldo naar het juiste moment
Voor onze groep zonnepaneleneigenaars liep het uitstel voor de digitale meter eind 2024 af. Fluvius plande de resterende vervangingen in 2025, tegen het einde van dat jaar. Tot de meter daadwerkelijk werd vervangen, bleef de klassieke verrekening behouden. Zo kon die nog een tijd blijven doorlopen.
Bij ons kwam de digitale meter in september 2025. Vanaf dan werden de elektriciteit die we afnamen en de stroom die we terugleverden apart geregistreerd. Een geïnjecteerde kilowattuur kon ik niet langer simpelweg wegstrepen tegen een later afgenomen kilowattuur. De vergoeding voor injectie ligt doorgaans een flink stuk lager dan de prijs die je voor afname betaalt. Financieel is het dus veel interessanter om zonnestroom meteen zelf te gebruiken. Voor een overschot krijg je vaak een aalmoes; voor de stroom die je later afneemt, geldt helaas geen wederdiensttarief.
De panelen bleven hetzelfde doen. Wij gingen meer op de klok kijken.
Omdat er nog niet meteen een thuisbatterij was, probeerden we toestellen vaker te gebruiken wanneer de panelen produceerden. Home Assistant maakte het gemakkelijker om dat op te volgen en te beheren.
Meer produceren bleef nuttig, maar onmiddellijk eigenverbruik werd belangrijker. Een zonnige middag en een draaiende wasmachine kregen plots meer met elkaar te maken. De zon bleef onvoorspelbaar; de wasmand gelukkig niet.
Die omslag was ook een belangrijke aanleiding voor de thuisbatterij. Daarover meer in artikel 5.
De volgende stap ligt nog op tafel
In het voorjaar van 2027 wil ik de SAJ vervangen door een Victron MPPT-laadregelaar die de zonnepanelen rechtstreeks aan de gelijkstroomkant van het batterijsysteem koppelt. De bestaande Victron-batterijomvormer blijft zorgen voor de wisselstroom in huis.
Die rechtstreekse koppeling vermijdt voor het laden van de batterij een omzetting van gelijkstroom naar wisselstroom en weer terug. Het moet ook meer grip geven op de productie, zodat de regeling ongewenste injectie kan beperken wanneer de vergoeding negatief wordt. Die mogelijkheden hangen samen met de juiste aansturing; alleen een ander kastje ophangen regelt nog geen energiebeleid.
Volgens de huidige plannen hoort daar een volledige herbekabeling bij. Ik laat ook bekijken wat het extra zou kosten om tegelijk de panelen te vernieuwen. Of dat zinvol is, moet uit de offerte en de afweging blijken. De bestaande panelen leveren immers nog altijd stroom.
De aankoop begon bij een hoge elektriciteitsrekening. Intussen gaat het steeds meer over het samenspel tussen productie, verbruik en opslag. In de volgende aflevering komt daar nog een grote stroomverbruiker bij: de auto.
Een reactie achterlaten